BỆNH SỐT THẤP KHỚP CẤP

21/09/2025

#ໄຂ້ ລູມາຕິກ(rheumatic) ກະທັນຫັນ ( Tiếng Việt ở dưới

)

ໄຂ້ ລູມາຕິກ(rheumatic) ກະທັນຫັນແມ່ນພະຍາດທີ່ເກີດຂຶ້ນກັບຫຼາຍອະໄວຍະວະ, ຜົນມາຈາກປະຕິກິລິຍາຂອງພູມຕ້ານຕົນເອງຫຼັງຈາກຕິດເຊື້ອ streptococcus ກຸ່ມ A, ມັກພົບໃນເດັກອາຍຸ 5-14 ປີ ແລະສາມາດສົ່ງຜົນກະທົບຕໍ່ຫົວໃຈ, ຄໍ່, ລະບົບປະສາດ ແລະ ຜິວໜັງ. ອາການສ່ວນໃຫຍ່ຈະຫາຍດີຢ່າງສົມບູນ, ແຕ່ຄວາມເສຍຫາຍຂອງລີ້ນຫົວໃຈ (ພະຍາດຫົວໃຈ rheumatic - RHD) ສາມາດສົ່ງຜົນກະທົບໄລຍະຍາວໄດ້. ພະຍາດນີ້ເປັນອັນຕະລາຍ ເພາະສາມາດເຮັດໃຫ້ຫົວໃຈລົ້ມເຫຼວ, ເສັ້ນເລືອດໃນສະໜອງແຕກ ແລະ ເສຍຊີວິດໄດ້ ຖ້າບໍ່ສາມາດກວດພົບ ແລະ ປິ່ນປົວໃຫ້ທັນເວລາ. ພະຍາດນີ້ພົບຫຼາຍໃນປະເທດທີ່ກຳລັງພັດທະນາ, ບ່ອນທີ່ສະພາບການເປັນຢູ່ ແລະ ການປິ່ນປົວຍັງມີຂໍ້ຈຳກັດ.

ການປິ່ນປົວໄຂ້ ລູມາຕິກ(rheumatic) ກະທັນຫັນແມ່ນສຸມໃສ່ການຢຸດຕິປະຕິກິລິຍາການອັກເສບ, ຫຼຸດຜ່ອນຄວາມເສຍຫາຍຂອງຫົວໃຈ, ຄໍ່ ແລະ ລະບົບປະສາດ. ຄົນເຈັບມັກຈະໄດ້ຮັບຢາ aspirin ໃນປະລິມານຕ້ານການອັກເສບ ຫຼື glucocorticoid ເມື່ອມີການດື້ຢາກັບ aspirin. ໃນຂະນະດຽວກັນ, ຕ້ອງປິ່ນປົວການຕິດເຊື້ອ streptococcus ກຸ່ມ A ໃຫ້ຫາຍຂາດດ້ວຍຢາຕ້ານເຊື້ອ, ຊ່ວຍຫຼຸດຜ່ອນອາການ ແລະ ປິ່ນປົວພາວະຫົວໃຈລົ້ມເຫຼວກະທັນຫັນຖ້າມີ. ສິີ່ງທີ່ສຳຄັນທີ່ສຸດແມ່ນການປ້ອງກັນການເກີດຂຶ້ນຊໍ້າໂດຍການສັກຢາຕ້ານເຊື້ອໄລຍະຍາວຕາມແຜນການປິ່ນປົວ.

ພະຍາດນີ້ສາມາດເຮັດໃຫ້ເກີດອາການແຊກຊ້ອນໄລຍະສັ້ນ ເຊັ່ນ: ຫົວໃຈລົ້ມເຫຼວກະທັນຫັນຍ້ອນການອັກເສບຫົວໃຈຮ້າຍແຮງ, ຫົວໃຈເຕັ້ນຜິດຈັງຫວະ ຫຼື ຫົວໃຈອັກເສບ. ໃນໄລຍະຍາວ, ຄົນເຈັບມີຄວາມສ່ຽງທີ່ຈະເປັນພະຍາດຫົວໃຈ rheumatic ຊໍາເຮື້ອພ້ອມດ້ວຍຄວາມເສຍຫາຍຂອງລີ້ນຫົວໃຈ ເຊັ່ນ: ຕີບ/ຮົ່ວວານຫົວໃຈສອງໃບ ຫຼື ລີ້ນຫົວໃຈຫຼອດເລືອດໃຫຍ່, ເຊິ່ງນຳໄປສູ່ພາວະຫົວໃຈລົ້ມເຫຼວຊໍາເຮື້ອ. ນອກຈາກນີ້, ພະຍາດຍັງເພີ່ມຄວາມສ່ຽງຂອງການອັກເສບເຍື້ອຫຸ້ມຫົວໃຈຕິດເຊື້ອ ແລະ ຫົວໃຈເຕັ້ນຜິດຈັງຫວະໄລຍະຍາວ ເຊັ່ນ: atrial fibrillation.

ເພື່ອປ້ອງກັນພະຍາດ, ຕ້ອງຮັກສາສຸຂະອະນາໄມສ່ວນຕົວ ແລະ ສິ່ງແວດລ້ອມທີ່ຢູ່ອາໄສ, ໂດຍສະເພາະບໍລິເວນດັງ ແລະ ຄໍ; ປິ່ນປົວຄໍອັກເສບຈາກເຊື້ອ streptococcus ໃຫ້ໄວ ແລະ ຫາຍຂາດ; ຮັກສາຮ່າງກາຍໃຫ້ອົບອຸ່ນໃນລະດູໜາວ; ແລະ ຮັບປະທານອາຫານໃຫ້ຄົບຖ້ວນເພື່ອເສີມສ້າງພູມຕ້ານທານ. ສໍາລັບຜູ້ທີ່ເຄີຍເປັນພະຍາດມາກ່ອນ, ການປ້ອງກັນການເກີດຂຶ້ນຊໍ້າດ້ວຍ penicillin ໄລຍະຍາວແມ່ນມາດຕະການທີ່ຈຳເປັນເພື່ອຫຼີກເວັ້ນການພັດທະນາໄປເປັນພະຍາດຫົວໃຈ rheumatic.

ໄຂ້ ລູມາຕິກ(rheumatic) ກະທັນຫັນສາມາດປິ່ນປົວອາການໃຫ້ຫາຍຂາດໄດ້ ຖ້າຖືກກວດພົບໄວ ແລະ ປິ່ນປົວຕາມແຜນການທີ່ຖືກຕ້ອງ. ແນວໃດກໍ່ຕາມ, ບາງກໍລະນີອາດຈະມີຜົນກະທົບຂອງລີ້ນຫົວໃຈຊໍາເຮື້ອ, ເຊິ່ງໃນກໍລະນີດັ່ງກ່າວການປິ່ນປົວພຽງແຕ່ສາມາດຊ່ວຍຄວບຄຸມອາການແຊກຊ້ອນໄດ້, ບໍ່ສາມາດຟື້ນຟູໃຫ້ຫາຍດີໄດ້ຢ່າງສົມບູນ. ດັ່ງນັ້ນ, ການປ້ອງກັນພະຍາດ ແລະ ການປ້ອງກັນການເກີດຂຶ້ນຊໍ້າແມ່ນປັດໃຈຫຼັກໃນການຫຼຸດຜ່ອນຄວາມຮ້າຍແຮງຂອງພະຍາດນີ້.

------------------------------------------------------------------

Bệnh sốt thấp khớp cấp

Bệnh sốt thấp khớp cấp là một bệnh lý đa cơ quan do phản ứng tự miễn sau nhiễm liên cầu nhóm A, thường gặp ở trẻ 5–14 tuổi và có thể ảnh hưởng đến tim, khớp, thần kinh và da. Phần lớn triệu chứng hồi phục hoàn toàn, nhưng tổn thương van tim (bệnh tim thấp – RHD) có thể để lại di chứng lâu dài. Đây là bệnh nguy hiểm vì có thể gây suy tim, đột quỵ và tử vong nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời. Bệnh xuất hiện nhiều ở các nước đang phát triển, nơi điều kiện sống và y tế còn hạn chế.

Việc điều trị sốt thấp khớp cấp tập trung vào mục tiêu ngăn chặn phản ứng viêm, giảm tổn thương tim, khớp và hệ thần kinh. Người bệnh thường được dùng aspirin liều kháng viêm hoặc glucocorticoid khi có chống chỉ định với aspirin. Đồng thời, cần điều trị triệt để nhiễm khuẩn liên cầu nhóm A bằng kháng sinh, hỗ trợ giảm triệu chứng và điều trị suy tim cấp nếu có. Quan trọng nhất là dự phòng tái phát thông qua tiêm phòng kháng sinh dài hạn theo đúng phác đồ.

Bệnh có thể gây biến chứng ngắn hạn như suy tim cấp do viêm tim nặng, loạn nhịp tim hoặc viêm màng ngoài tim. Về lâu dài, người bệnh có nguy cơ mắc bệnh tim thấp mạn tính với tổn thương van tim như hẹp/hở van hai lá hoặc van động mạch chủ, dẫn đến suy tim mạn tính. Ngoài ra, bệnh làm tăng nguy cơ viêm nội tâm mạc nhiễm khuẩn và rối loạn nhịp kéo dài như rung nhĩ.

Để phòng ngừa bệnh, cần duy trì vệ sinh cá nhân và môi trường sống, đặc biệt là vùng mũi họng; điều trị sớm và triệt để viêm họng do liên cầu; giữ ấm trong mùa lạnh; và có chế độ dinh dưỡng đầy đủ nhằm nâng cao sức đề kháng. Với những người đã mắc bệnh, dự phòng tái phát bằng penicillin dài hạn là biện pháp bắt buộc để tránh tiến triển thành bệnh tim thấp.

Sốt thấp khớp cấp có thể điều trị khỏi triệu chứng nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng phác đồ. Tuy nhiên, một số trường hợp có thể để lại di chứng van tim mạn tính, khi đó việc điều trị chỉ có thể giúp kiểm soát biến chứng chứ không thể phục hồi hoàn toàn. Vì vậy, phòng bệnh và dự phòng tái phát là yếu tố then chốt trong việc giảm gánh nặng bệnh lý này.

________________________________________

HANOI - VIENTIANE HOSPITAL