CẬP NHẬT CHẨN ĐOÁN VÀ ĐIỀU TRỊ CHẤN THƯƠNG CỘT SỐNG

#ອັບເດດການບົ່ງມະຕິ ແລະ ການປີ່ນປົວອາການບາດເຈັບກະດູກສັນຫຼັງ ( Tiếng Việt ở dưới 👇)

ກະດູກສັນຫຼັງແມ່ນໂຄງກະດູກຫຼັກຂອງຮ່າງກາຍ, ມີບົດບາດໃນການຄ້ຳຊູ ແລະ ເປັນເກາະປ້ອງກັນແອກສັນຫຼັງ - ເຊີ່ງເປັນສູນຄວບຄຸມການເຄື່ອນໄຫວຄວາມຮູ້ສືກ ແລະ ການເຄື່ອນເໜັງທັງໝົດ. ເມື່ອກະດູກສັນຫຼັງໄດ້ຮັບການບາດເຈັບ, ພິເສດແມ່ນແອ້ສັນຫຼັງ, ຄົນເຈັບອາດຕ້ອງໄດ້ປະເຊີນກັບຜົນກະທົບຮ້າຍແຮງ, ເຖີງຂັ້ນປ່ຽນຊີວິດໄປແບບຖາວອນ

ການບາດເຈັບກະດູກສັນຫຼັງ ທີ່ເກີດຂື້ນຈາກແຮງກະທົບທີ່ຮຸນແຮງ ເຮັດໃຫ້ຂໍ້ກະດູກສັນຫຼັງໄດ້ຮັບຄວາມເສຍຫາຍໜື່ງຫຼືຫຼາຍຂໍ້, ເສັ້ນເອັນ, ໝອນຮອງ ຫຼື ກະທົບກັບແອ້ສັນຫຼັງໂດຍກົງ. ລະດັບການກະທົບອາດນັບແຕ່ເບົາຂື້ນໄປເຊັ່ນ: ບາດເຈັບເອັນ, ຂໍ້ສັນຫຼັງຕິບຈາກເລັກໜ້ອຍເຖີງຮ້າຍແຮງເຊັ່ນກະດູກສັນຫຼັງຫັກ, ການເຄື່ອນ ຫຼື ໜີບແອ້ສັນຫຼັງ. ກໍລະນີທີ່ອັນຕະລາຍທີ່ສຸດແມ່ນກໍລະນີທີ່ແອ້ສັນຫຼັງຖືກໜີບ, ບົດ ຫຼື ຂາດ, ອາດນຳໄປສູ່ຄວາມຜິດປົກກະຕິ ການບັນຊາກະແສປະສາດ, ເຮັດໃຫ້ແຂນ ຫຼື ຂາເປັນອຳມະພາດບາງສ່ວນ ຫຼື ທັງໝົດ, ສູນເສຍຄວາມຮູ້ສືກ, ລະບົບການຫາຍໃຈມີບັນຫາ, ຫຼອດເລືອດຫົວໃຈ ຫຼື ການເຮັດວຽກຂອງລະບົບປະສາດ.

ເຖີງວ່າຈະບໍ່ມີອາການບາດເຈັບທີ່ແອ້ສັນຫຼັງ, ແຕ່ການບາດເຈັບທີ່ກະດູກສັນຫຼັງກໍ່ອາດເຮັດໃຫ້ເກີດການເຈັບປວດແກ່ຍາວ, ເຄື່ອນໄຫວລຳບາກ ແລະ ສົ່ງຜົນຮ້າຍແຮງຕໍ່ການດຳລົງຊີວິດ. ເພາະສະນັ້ນ, ການແກ້ໄຂໃຫ້ຖືກຕ້ອງ ເລີ່ມຕັ້ງແຕ່ຕອນຕົ້ນຈື່ງມີບົດບາດສຳຄັນ. ຫ້າມເຄື່ອນຍ້າຍຄົນເຈັບໂດຍເດັດຂາດນອກຈາກກໍລະນີທີ່ມີຄວາມສ່ຽງເສຍຊີວິດເຊັ່ນ: ໄຟໄໝ້, ລະເບີດ. ຈັດສ່ວນຄໍ, ຕົນໂຕ ແລະ ສະໂພກຂອງຄົນເຈັບໃຫ້ຢູ່ທ່ານນອນຊື່. ມັດດ້ວຍວັດຖຸທີ່ອ່ອນນູ່ມເຊັ່ນຜ້າ, ຮອງດ້ວຍໝອນທັງສອງເບື້ອງ ແລະ ໂທແຈ້ງທີມແພດສຸກເສີນ. ການເຄື່ອນຍ້າຍຕ້ອງແມ່ນທີມແພດ, ນຳໃຊ້ປະລັງກາແຂງເພື່ອຫຼີກລ້ຽງການບາດເຈັບເພີ່ມທີ່ບໍລິເວນສັນຫຼັງ.

ຫຼັງຈາກຮອດໂຮງໝໍແລ້ວທ່ານໝໍຈະກວດ ແລະ ຊ່ອງລັງສີໄຟຟ້າເອັກສະເລ, ຊີທີສແກນ ຫຼື MRI ເພື່ອຢືນຢັນລະດັບຄວາມເສຍຫາຍ ແລະ ຕ່ຳແໜ່ງ. ສຳລັບອາການທີ່ບໍ່ໜັກຈະປີ່ນປົວໂດຍການໃຫ້ນອນເທີງຕຽງ, ໃຊ້ອຸປະກອນປະຄອງຄໍຫຼືຫຼັງ, ໃຫ້ຢາແກ້ປວດ ແລະ ກາຍຍະພາບບຳບັດ. ສຳລັບອາການໜັກ, ມີອາການໜີບແອ້ສັນຫຼັງ ຫຼື ກະດູກສັນຫຼັງບໍ່ໝັ້ນຄົງ, ອາດຈະຕ້ອງໄດ້ຜ່າຕັດເພື່ອແກ້ໄຂການໜີບ ແລະ ຢືດສັນຫຼັງຄືນ

ການບາດເຈັບກະດູກສັນຫຼັງອາດເຮັດໃຫ້ເກີດຫຼາຍອາການແຊກຊ້ອນເຊັ່ນ: ອຳມະພາດຖາວອນ, ການເຮັດວຽກຂອງພົກຍ່ຽວ ແລະ ລຳໄສ້ຜິດປົກກະຕິ, ບາດແຜກົດທັບເນື່ອງຈາກການນອນຫຼາຍ, ກ້າມຊີ້ນປັ້ນ, ເສັ້ນເລືອດອຸດຕັນໃນປອດເນື່ອງຈາກການເຄື່ອນໄຫວລົດລົງ, ຕິດເຊື້ອທາງລະບົບຫາຍໃຈ, ສຸຂະພາບຈິດຜິດປົກກະຕິເຊັ່ນກັງວົນ, ຊືມເສົ້າ

ຄວາມສາມາດໃນການຟື້ນຟູຂອງຄົນເຈັບແມ່ນຂື້ນກັບລະດັບການບາດເຈັບໃນເບື້ອງຕົ້ນ. ຖ້າແອ້ສັນຫຼັງບໍ່ໄດ້ຮັບຄວາມເສຍຫາຍ, ການຟື້ນຟູຈະເຮັດໄດ້ດີ. ຖ້າແອ້ສັນຫຼັງຖືກໜີບສ່ວນໜື່ງ, ຄົນເຈັບສາມາດຟື້ນຟູຄວາມສາມາດໄດ້ສ່ວນໜື່ງ. ແຕ່ວ່າຖ້າແອ້ສັນຫຼັງຖືກກະທົບທັງໝົດ ແມ່ນຄວາມສາມາດໃນການຟື້ນຟູອາດຈະບໍ່ສາມາດເຮັດໄດ້ ແລະ ຄົນເຈັບອາດຈະຕ້ອງປະເຊີນກັບການອຳມະພາດຖາວອນ. ເຖີງວ່າຈະຢູ່ໃນສະຖານະການໃດກໍ່ຕາມ, ການຟື້ນຟູ ແລະ ກາຍຍະພາບບຳບັດນັ້ນມີບົດບາດສຳຄັນ, ຊ່ວຍໃຫ້ຄົນເຈັບປັບຄວາມສາມາດທີ່ເຫຼືອຢູ່ໃຫ້ເໝາະສົມ, ການປ້ອງກັນອາການແຊກຊ້ອນ ແລະ ຮຽນຮູ້ການດູແລຕົນເອງ, ຊ່ວຍປ່ຽນແປງ ແລະ ພັດທະນາຄຸນນະພາບການດຳລົງຊີວິດ

ເພື່ອປ້ອງກັນການບາດເຈັບຂອງກະດູກສັນຫຼັງ. ທຸກຄົນຕ້ອງໄດ້ເອົາໃຈໃສ່ປະຕິບັດຕາມມາດຕະການປ້ອງກັນຄວາມປອດໄພທີ່ເຮັດງ່າຍແຕ່ໃຫ້ຜົນດີເຊັ່ນ: ໃສ່ໝວກກັນນ໋ອກທຸກຄັ້ງເວລາຂີ່ລົດຈັກ; ຂັດສາຍນິລະໄພເວລາຂີ່ລົດໃຫຍ່; ລະມັດລະວັງໃສ່ຊຸດປ້ອງກັນເວລາເຮັດວຽກຢູ່ທີ່ສູງ ຫຼື ເວລາແບກຫາມຂອງໜັກຮ່າງກາຍຕ້ອງຕັ້ງຊື່; ວອມຮ່າງກາຍ ແລະ ໃສ່ຊຸດປ້ອງກັນເວລາອອກກຳລັງກາຍ. ການອອກກຳລັງກາຍເປັນປະຈຳຊ່ວຍເພີ່ມກ້າມເນື້ອຫຼັງ ແລະ ທ້ອງເພື່ອປ້ອງກັນກະດູກສັນຫຼັງ, ພ້ອມກັນນັ້ນການກິນອາຫານທີ່ມີທາດການຊີ ແລະ ວິຕາມີນດີຈະຊ່ວຍໃຫ້ກະດູກແຂງແຮງ, ປ້ອງກັນອາການກະດູກຜຸ, ພິເສດແມ່ນຄວນມີສະຕິສຳລັບຜູ້ສູງອາຍຸໃນຄອບຄົວ, ຕ້ອງໄດ້ຮັບການຊ່ວຍເຫຼືອໃນການເຄື່ອນໄຫວໄປມາ ແລະ ເກັບກວດສີ່ງກີດຂວາງທີ່ອາດເຮັດໃຫ້ລົ້ມໄດ້ງ່າຍ
ບົດຂຽນໂດຍ: ດຣ ຈັນທະພອນ ໂພທິເດດ
--------------------------------------------------------------------
CẬP NHẬT CHẨN ĐOÁN VÀ ĐIỀU TRỊ CHẤN THƯƠNG CỘT SỐNG
Cột sống là trục xương chính của cơ thể, vừa có vai trò nâng đỡ vừa là "ngôi nhà" bảo vệ tủy sống – trung tâm điều khiển mọi hoạt động cảm giác và vận động. Khi cột sống bị tổn thương, đặc biệt là tủy sống, người bệnh có thể phải đối mặt với những hậu quả nặng nề, thậm chí thay đổi hoàn toàn cuộc sống.

Chấn thương cột sống xảy ra khi có lực tác động mạnh gây tổn thương một hoặc nhiều đốt sống, dây chằng, đĩa đệm hoặc trực tiếp vào tủy sống. Mức độ chấn thương có thể từ nhẹ như bong gân, trật khớp nhỏ đến nghiêm trọng như gãy đốt sống, di lệch cột sống hoặc chèn ép tủy sống. Trường hợp nguy hiểm nhất là khi tủy sống bị chèn ép, dập hoặc đứt, dẫn đến rối loạn dẫn truyền thần kinh, gây ra tình trạng liệt một phần hoặc toàn bộ tay, chân, mất cảm giác, rối loạn hô hấp, tim mạch và các chức năng tự chủ như đại tiểu tiện

Ngay cả khi không tổn thương tủy sống, chấn thương cột sống vẫn có thể gây đau đớn kéo dài, hạn chế vận động và ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng sống. Do đó, việc xử lý đúng ngay từ đầu đóng vai trò sống còn. Tuyệt đối không nên tự ý di chuyển nạn nhân nếu không có nguy cơ đe dọa tính mạng như cháy nổ. Hãy giữ thẳng trục cổ - thân - hông của người bị nạn ở tư thế nằm, cố định bằng vật dụng mềm như chăn, gối cuộn tròn hai bên và gọi cấp cứu ngay. Việc vận chuyển nên được thực hiện bởi nhân viên y tế chuyên môn, sử dụng cáng cứng để tránh làm tổn thương thêm vùng cột sống.

Tại cơ sở y tế, bác sĩ sẽ thăm khám và thực hiện các xét nghiệm hình ảnh như X-quang, CT hoặc MRI để xác định mức độ và vị trí tổn thương. Những trường hợp nhẹ sẽ được điều trị bảo tồn bằng cách nghỉ ngơi tại giường, sử dụng nẹp cổ hoặc lưng, dùng thuốc giảm đau và vật lý trị liệu. Với những ca nặng, có chèn ép tủy hoặc cột sống mất vững, phẫu thuật sẽ được chỉ định nhằm giải phóng chèn ép và cố định lại cột sống.

Chấn thương cột sống có thể gây ra nhiều biến chứng lâu dài như liệt vĩnh viễn, rối loạn chức năng bàng quang và ruột, loét tì đè do nằm lâu, co cứng cơ, thuyên tắc phổi do giảm vận động, nhiễm trùng hô hấp, thậm chí là rối loạn tâm lý như trầm cảm và lo âu.

Khả năng phục hồi của người bệnh phụ thuộc vào mức độ tổn thương ban đầu. Nếu tủy sống không bị tổn thương, việc hồi phục thường rất khả quan. Nếu tủy chỉ bị chèn ép một phần, bệnh nhân vẫn có thể hồi phục một phần chức năng. Tuy nhiên, khi tủy sống bị tổn thương hoàn toàn, khả năng hồi phục gần như không còn và người bệnh phải đối mặt với tình trạng liệt vĩnh viễn. Dù trong hoàn cảnh nào, phục hồi chức năng và vật lý trị liệu vẫn đóng vai trò rất quan trọng, giúp bệnh nhân tối ưu hóa chức năng còn lại, phòng ngừa biến chứng và học cách thích nghi để tự chăm sóc bản thân, cải thiện chất lượng sống và hòa nhập cộng đồng.

Để phòng ngừa chấn thương cột sống, mỗi người cần tuân thủ các biện pháp an toàn đơn giản nhưng hiệu quả: luôn đội mũ bảo hiểm khi đi xe máy, thắt dây an toàn khi đi ô tô; thận trọng và mang bảo hộ lao động khi làm việc trên cao; khi mang vác vật nặng phải đảm bảo tư thế đúng; khởi động kỹ và dùng dụng cụ bảo hộ khi chơi thể thao. Việc tập thể dục thường xuyên giúp tăng cường cơ vùng lưng – bụng để bảo vệ cột sống, đồng thời một chế độ ăn giàu canxi và vitamin D sẽ giúp xương chắc khỏe, phòng tránh loãng xương. Đặc biệt, cần chú ý đến người cao tuổi trong gia đình, hỗ trợ họ di chuyển an toàn và loại bỏ các vật dễ gây vấp ngã trong nhà.
Bài Viết: Bs: Chanthaphone PHOTHIDETH

-------------------------------------------------------------------
🏥 HANOI - VIENTIANE HOSPITAL
📶No. 309&400, Kaysone Phomvihan avenue, Chommany, Saysettha, Vientiane capital
☎Phone: 030.9966999
☎Whatsapp: 020 91 393 939